Bầu trời xám xịt bao phủ 'Hòn ngọc' miền Bắc Thái Lan

Ngôi chùa Doi Suthep nổi tiếng tại miền Bắc Thái Lan vốn được biết đến với tầm nhìn tuyệt đẹp bao quát toàn cảnh thành phố Chiang Mai và những dãy núi rừng xanh mướt. Tuy nhiên, trong những tuần gần đây, du khách đến đây gần như không thể nhìn thấy gì ngoài một lớp sương mù màu xám dày đặc bao phủ mọi ngóc ngách.

Hiện tượng này không phải là sương mù tự nhiên mà là kết quả của những vụ cháy rừng kéo dài, gây ra tình trạng ô nhiễm không khí cực kỳ nghiêm trọng. Tình hình tồi tệ đến mức ba tỉnh tại miền Bắc Thái Lan đã phải ban bố tình trạng khẩn cấp để đối phó với cuộc khủng hoảng môi trường này.

Cú sốc kép: Ô nhiễm môi trường và biến động địa chính trị

Ngành du lịch của Chiang Mai hiện đang rơi vào tình cảnh "khốn khó chồng khốn khó". Bên cạnh vấn đề khói bụi, các doanh nghiệp du lịch còn bị ảnh hưởng nặng nề bởi các cuộc xung đột quốc tế, cụ thể là căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran.

Những xung đột này đã gây ra một chuỗi hệ lụy dây chuyền:

  • Gián đoạn các chuyến bay: Nhiều đường bay bị hủy hoặc thay đổi lộ trình, khiến lượng khách quốc tế sụt giảm.
  • Chi phí vận hành tăng cao: Giá nhiên liệu và chi phí logistics tăng vọt, gây áp lực lên các công ty lữ hành.
  • Điều chỉnh mục tiêu: Cơ quan du lịch Thái Lan đã phải hạ mục tiêu đón khách quốc tế xuống tới 18% so với dự kiến ban đầu.
"Điểm thu hút chính của Chiang Mai là cơ hội được ở trên núi và hít thở không khí trong lành. Nhưng khi bụi mịn tràn về, nó phá hủy tất cả mọi thứ," bà Pitsamai Tuprit, chủ công ty du lịch Kai Rider, chia sẻ trong sự tuyệt vọng.

Thảm họa trong dịp lễ Songkran

Lễ Songkran (Tết truyền thống của Thái Lan) bắt đầu từ thứ Hai vừa qua, vốn là thời điểm vàng để thu hút khách du lịch với những trận chiến nước sôi động. Tại trung tâm thành phố, các cửa hàng bán súng nước và xô nhựa vẫn bày bán, nhưng không khí lại u ám vì khói bụi.

Nhiều đơn vị lữ hành báo cáo rằng lượng đặt phòng và tour giảm mạnh. Bà Pitsamai cho biết một nửa số khách hàng của bà đã hủy tour trong những tuần gần đây. Thậm chí, bà đã quyết định hủy hầu hết các tour trong kỳ nghỉ Songkran vì cho rằng việc vận hành không còn hiệu quả do tình trạng tắc đường và giá xăng tăng cao.

Nỗ lực tuyệt vọng và thực trạng đáng báo động

Chính quyền đã triển khai phương pháp mưa nhân tạo (sử dụng máy bay gieo mây để tạo mưa) nhằm làm sạch bầu không khí, nhưng kết quả không đáng kể. Theo Cơ quan Phát triển Công nghệ Không gian và Địa tin học Thái Lan, có tới 4.579 điểm nóng cháy rừng trên khắp cả nước.

Chiang Mai hiện nằm trong top 5 thành phố ô nhiễm nhất thế giới theo bảng xếp hạng của IQAir. Nguyên nhân chính bao gồm:

  • Cháy rừng tự nhiên: Do thời tiết khô hạn kéo dài.
  • Đốt rơm rạ: Nông dân đốt đồng để dọn dẹp đất nhanh chóng sau thu hoạch. Mặc dù hành động này là bất hợp pháp, nhưng nhiều nông dân vẫn làm vì họ không có đủ kinh phí để mua máy móc hiện đại.

Hiểm họa sức khỏe: Từ viêm mũi đến ung thư phổi

Nỗi sợ hãi về sức khỏe đang bao trùm cộng đồng cư dân tại Chiang Mai. Một trường hợp gây chấn động là cái chết của bác sĩ Krittai Tanasombatkul vào năm 2023. Ông qua đời vì ung thư phổi dù chưa từng hút thuốc, có lối sống lành mạnh và thường xuyên tập thể dục.

Những triệu chứng lâm sàng đáng lo ngại

Bác sĩ Atikun Limsukon, chuyên gia chăm sóc phổi, cho biết số lượng bệnh nhân tại phòng khám của ông đã tăng hơn gấp đôi. Ô nhiễm không khí không chỉ gây ra các triệu chứng ngắn hạn mà còn dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng:

  • Triệu chứng cấp tính: Chảy máu cam (đặc biệt phổ biến ở trẻ em), viêm mũi mãn tính, mờ mắt và thậm chí là loét giác mạc.
  • Biến chứng nặng: Ho ra máu, suy hô hấp cần hỗ trợ oxy ở những người có bệnh nền.
  • Hệ lụy dài hạn: Các bằng chứng y khoa cho thấy ô nhiễm không khí liên quan đến đột quỵ, tiểu đường (vấn đề chuyển hóa) và sa sút trí tuệ (vấn đề nhận thức thần kinh).
"Càng tiếp xúc lâu với không khí ô nhiễm, tác động đến sức khỏe càng sâu sắc và khó phục hồi," bác sĩ Limsukon cảnh báo.

Cuộc chiến pháp lý vì một bầu không khí sạch

Trước tình hình này, Mạng lưới Không khí Sạch Thái Lan đang thúc đẩy việc thông qua Luật Không khí Sạch. Dự luật này đề xuất một cơ chế quản lý nghiêm ngặt:

  • Phạt nặng các tác nhân gây ô nhiễm: Các doanh nghiệp hoặc cá nhân gây ô nhiễm lớn sẽ bị phạt tiền.
  • Quỹ Không khí Sạch: Số tiền phạt sẽ được dùng để hỗ trợ nông dân và doanh nghiệp chuyển đổi sang công nghệ sạch hơn (ví dụ: cung cấp máy thu hoạch thay vì đốt đồng).

Tuy nhiên, dự luật này đang gặp phải sự phản đối từ một số nhóm cho rằng nó "chống lại doanh nghiệp". Đáp lại điều này, bà Weenarin Lulitanonda, đồng sáng lập Mạng lưới Không khí Sạch, khẳng định rằng việc không hành động mới chính là sai lầm kinh tế lớn nhất.

Kết luận: Du khách đến Thái Lan vì thiên nhiên và vẻ đẹp cảnh quan. Nếu không bảo vệ được "con gà đẻ trứng vàng" là môi trường tự nhiên, ngành du lịch của Chiang Mai và toàn vùng miền Bắc sẽ đối mặt với sự sụp đổ không thể cứu vãn.