Tại Hội nghị Thượng đỉnh Hàn Quốc–Trung Á lần thứ nhất, diễn ra ở Seoul từ ngày 14 đến 16 tháng 9, hai bên nhất trí tổ chức hội nghị thượng đỉnh luân phiên hai năm một lần, đồng thời thành lập Hội nghị Bộ trưởng Công nghiệp và Hội nghị Quan chức cấp cao cấp thứ trưởng. Sau khi nâng cấp diễn đàn cấp bộ trưởng hiện có lên cấp thượng đỉnh, hai bên cũng thiết lập các cơ chế họp để rà soát những chủ đề hợp tác.

Bối cảnh và bối cảnh liên quan

Thay đổi tại hội nghị lần này không chỉ dừng ở việc nâng cấp cấp bậc của các cuộc gặp. Việc tổ chức hội nghị thượng đỉnh định kỳ và thành lập các hội nghị bộ trưởng công nghiệp, quan chức cấp cao đồng nghĩa với việc tạo ra nhiều cấp độ trao đổi để xử lý các nội dung đã thống nhất.

Trong lĩnh vực kinh tế, hai bên nhất trí kết nối khoáng sản trọng yếu của Trung Á với năng lực chế biến và sản xuất của Hàn Quốc, nhằm hình thành chuỗi giá trị đôi bên cùng có lợi xuyên suốt toàn bộ vòng đời của khoáng sản trọng yếu. Hợp tác về trí tuệ nhân tạo cũng được đề xuất làm một chủ đề. Theo đó, hợp tác có thể mở rộng sang các lĩnh vực như thành phố thông minh, số hóa logistics và phương tiện di chuyển hàng không thế hệ mới.

Các biện pháp nhằm giảm rủi ro đầu tư cho doanh nghiệp cũng được đưa vào. Bàn Hàn Quốc (한국 데스크), nơi quan chức cấp cao trực tiếp xử lý những khó khăn mà doanh nghiệp gặp phải, đã được mở tại Kazakhstan, Kyrgyzstan và Tajikistan. Theo bài viết, Hàn Quốc đã ký hiệp định bảo hộ đầu tư với Turkmenistan. Có thể xem những biện pháp này là nền tảng thể chế nhằm tạo đầu mối xử lý khó khăn của doanh nghiệp và tăng tính ổn định cho các khoản đầu tư dài hạn, nhưng chúng không có nghĩa là vấn đề của từng doanh nghiệp đã được giải quyết hay kết quả đầu tư đã được xác nhận.

Giao lưu nhân lực và công nghệ cũng là một trụ cột hợp tác. Hai bên nhất trí gắn đào tạo công nghệ công nghiệp cho nhân lực Trung Á với chuyển giao công nghệ, đồng thời mở rộng đối tượng giao lưu sang các nhà nghiên cứu, doanh nhân và công chức. Bài viết cho biết Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Hàn Quốc (한국과학기술원, KAIST) đã trở thành hình mẫu cho Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Kazakhstan (Kaz-AIST), nơi đã khai giảng tại Kazakhstan; còn tại Uzbekistan, chương trình đào tạo nhân lực lấy Trung tâm Kim loại hiếm (희귀금속센터) làm trung tâm đã được triển khai.

Ý nghĩa của tin này

Đối với doanh nghiệp, chuỗi giá trị khoáng sản, Bàn Hàn Quốc và hiệp định bảo hộ đầu tư có thể tạo nền tảng theo những cách khác nhau. Thỏa thuận về chuỗi giá trị thể hiện định hướng mở rộng hợp tác không chỉ sang bảo đảm nguồn tài nguyên mà còn sang chế biến và sản xuất. Bàn Hàn Quốc là đầu mối để quan chức cấp cao trực tiếp xử lý những khó khăn mà doanh nghiệp gặp phải tại địa phương. Tuy nhiên, chỉ có thể biết những dự án nào thực sự được triển khai và khó khăn được tháo gỡ đến mức nào sau khi theo dõi quá trình thực hiện tiếp theo.

Ví dụ, nếu một doanh nghiệp Hàn Quốc xem xét dự án liên quan đến khoáng sản tại khu vực này, doanh nghiệp cần tìm hiểu hợp tác về chuỗi giá trị sẽ được cụ thể hóa thành những giai đoạn và dự án nào, cũng như Bàn Hàn Quốc tại địa phương xử lý khó khăn của doanh nghiệp ra sao. Đây là một tình huống giả định, không có nghĩa là hội nghị đã xác nhận dự án hoặc hỗ trợ cho bất kỳ doanh nghiệp cụ thể nào.

Việc mở rộng phạm vi giao lưu sang các nhà nghiên cứu, doanh nhân và công chức, đồng thời gắn đào tạo công nghệ công nghiệp với chuyển giao công nghệ, có thể được hiểu là nỗ lực mở rộng hợp tác sang đào tạo nhân lực và chia sẻ tri thức. Kaz-AIST và chương trình tại Uzbekistan cũng phù hợp với định hướng này. Tuy nhiên, chỉ từ những thông tin được cung cấp thì chưa thể xác định quy mô đào tạo, giao lưu hay kết quả cụ thể.

Giáo sư Um Gu-ho (엄구호) đề xuất cần bổ sung nguồn tài chính và thiết kế thể chế để thực hiện các thỏa thuận của hội nghị thượng đỉnh. Ông chỉ ra rằng Hàn Quốc còn thiếu các quỹ tài chính chính sách ở cấp chính phủ và đề xuất thành lập quỹ hợp tác đa phương. Ông cũng đề xuất hỗ trợ khảo sát tính khả thi và lập kế hoạch cơ bản bằng viện trợ không hoàn lại, kết nối với viện trợ hoàn lại, cũng như hợp tác với Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển châu Á. Cần phân biệt rằng đây là những đề xuất về nhiệm vụ trong tương lai của tác giả bài viết, không phải các thỏa thuận được thông qua tại hội nghị thượng đỉnh.

Kết nối logistics cũng là một nhiệm vụ còn bỏ ngỏ. Giáo sư Um đề xuất Hàn Quốc cần xây dựng tầm nhìn kết nối với mạng lưới logistics Á-Âu, chẳng hạn Tuyến vận tải quốc tế xuyên Caspi (TITR). Ông đề xuất tham gia những kế hoạch như số hóa mạng lưới logistics, phát triển các cảng trọng điểm và khu vực hậu phương, thay vì chỉ tập trung vào vận chuyển tài nguyên hay từng dự án riêng lẻ. Vì hội nghị thượng đỉnh chưa thông qua kế hoạch kết nối logistics, nội dung này cần được hiểu là đề xuất về chiến lược trong tương lai.

Một thể chế để giám sát việc thực hiện các thỏa thuận cũng được đề xuất. Giáo sư Um cho rằng cần có văn phòng thư ký hội nghị thượng đỉnh để liên tục theo dõi các nội dung đã thống nhất, đồng thời cần có một văn phòng thư ký thường trực để quản lý tổng thể hợp tác giữa các chính quyền địa phương. Ý tưởng ở đây là dù các cuộc họp định kỳ và hội nghị quan chức cấp cao đã được thành lập, vẫn cần xem xét liệu có cần một tổ chức riêng để liên tục theo dõi tiến độ từng thỏa thuận và quản lý hợp tác giữa các chính quyền địa phương hay không.

Những gì đã được xác nhận và những gì vẫn chưa rõ

Những gì đã được xác nhận

  • Hội nghị Thượng đỉnh Hàn Quốc–Trung Á lần thứ nhất diễn ra tại Seoul từ ngày 14 đến 16 tháng 9; hai bên nhất trí tổ chức hội nghị thượng đỉnh luân phiên hai năm một lần.
  • Hội nghị Bộ trưởng Công nghiệp và Hội nghị Quan chức cấp cao cấp thứ trưởng được thành lập; hai bên nhất trí xây dựng chuỗi giá trị khoáng sản trọng yếu đôi bên cùng có lợi xuyên suốt toàn bộ vòng đời.
  • Bàn Hàn Quốc xử lý khó khăn của doanh nghiệp đã được mở tại Kazakhstan, Kyrgyzstan và Tajikistan; theo bài viết, Hàn Quốc đã ký hiệp định bảo hộ đầu tư với Turkmenistan.
  • Hai bên nhất trí gắn đào tạo công nghệ công nghiệp với chuyển giao công nghệ và mở rộng đối tượng giao lưu sang các nhà nghiên cứu, doanh nhân và công chức.
  • Tài chính chính sách, quỹ hợp tác đa phương, kết nối với mạng lưới logistics như TITR và văn phòng thư ký thường trực là những nhiệm vụ trong tương lai do Giáo sư Um Gu-ho đề xuất.

Những gì vẫn chưa rõ

  • Chưa có lịch trình thực hiện cụ thể và chỉ số đánh giá kết quả cho từng nội dung trong các thỏa thuận của hội nghị thượng đỉnh.
  • Chưa xác định được Hàn Quốc có thực sự thành lập quỹ tài chính chính sách hoặc quỹ hợp tác đa phương hay không; nếu có thì quy mô quỹ sẽ là bao nhiêu.
  • Thông tin được cung cấp chưa cho biết hợp tác về trí tuệ nhân tạo và chuỗi giá trị khoáng sản trọng yếu sẽ được cụ thể hóa thành những dự án nào, quy mô đầu tư của từng dự án ra sao và những bên nào sẽ tham gia.

Những điều độc giả cần theo dõi

  • Cần theo dõi xem các cuộc họp tiếp theo có xác định lịch trình và chỉ số đánh giá kết quả cho từng thỏa thuận hay không, và tình hình thực hiện có được công bố định kỳ hay không.
  • Có thể theo dõi xem việc thành lập quỹ tài chính chính sách hoặc quỹ hợp tác đa phương của Hàn Quốc có được đưa ra thành kế hoạch cụ thể hay không, cũng như quy mô nguồn tài chính.
  • Khi các dự án trong lĩnh vực quan tâm được cụ thể hóa, doanh nghiệp và viện nghiên cứu nên tìm hiểu vai trò của Bàn Hàn Quốc tại địa phương và cách thức tham gia chuyển giao công nghệ, giao lưu nhân lực sẽ được hướng dẫn ra sao.