Yonhap axborot agentligi (연합뉴스) xabar berishicha, joriy yilning yanvar–avgust oylarida politsiya prokuraturaga yuborgan 26 961 ta hibsga olish orderi so‘rovining 9 186 tasi (34,1 foizi) prokuratura tomonidan rad etilgan. Xabarda prokuratura ma’lumotlariga tayanilgan va rad etish ulushi ilk bor 30 foizdan oshgani aytilgan. Maqola 2026-yil 4-oktabrda chop etilgan.

Bu yerda “rad etish” deganda politsiyaning so‘rovini prokuratura qabul qilmagan holat nazarda tutiladi. Shuning uchun bu ulushni sud hibsga olish orderi bermagan holatlar ulushi deb tushunmaslik kerak.

Fon va kontekst

Xabarga ko‘ra, hibsga olish orderi so‘rovlarini rad etish ulushi 2021-yildagi 22,8 foizdan 2025-yilda 26,8 foizga ko‘tarilgan, joriy yilning yanvar–avgust oylarida esa 34,1 foizga yetgan. Oddiy taqqoslaganda, bu politsiya bergan so‘rovlarning prokuratura bosqichida qabul qilinmagan qismi kattalashganini anglatadi. Biroq taqqoslanayotgan davrlar bir xil emas, shu sabab joriy yil ko‘rsatkichini yillik natija kabi talqin qilishdan ehtiyot bo‘lish lozim.

Maqolada tergov vakolatlarini qayta taqsimlash va prokuratura tizimini qayta tashkil etish bilan bog‘liq vaziyat ham fon sifatida keltirilgan. Unda politsiya tergovchilari prokuratura order so‘rashga sust munosabatda bo‘layotganidan norozilik bildirgani, shuningdek, prokuraturaning tergov vakolatlarini qisqartiruvchi islohot amalga oshirilgani aytilgan. Yana, o‘tgan juma kuni prokuratura idorasi (검찰청) tugatilib, tergov va ayblovni alohida yuritadigan ikki tashkilot ish boshlagani haqida xabar berilgan. Bu kontekst statistika bilan birga keltirilgan bo‘lsa-da, maqoladagi raqamlarning o‘zigagina asoslanib, qayta tashkil etish rad etish ulushi oshishiga sabab bo‘lgan, degan xulosaga kelib bo‘lmaydi.

Bu xabar nimani anglatadi

34,1 foizlik ko‘rsatkich politsiyaning order so‘rovlari prokuratura tekshiruvidan o‘tish jarayonida sezilarli ulushda qabul qilinmaganini ko‘rsatadi. Tergov organlarining order so‘rovlari va prokuraturaning qarorlari qanday mezonlar asosida qabul qilinishi, statistika e’lon qilinganda rad etish sabablari ham tushuntirilishi muhim masalalar bo‘lishi mumkin. Biroq faqat rad etish ulushiga qarab prokuratura tekshiruvni to‘g‘ri olib borganini yoki politsiya so‘rovlari yetarli asosga ega bo‘lganini aniqlab bo‘lmaydi.

Alohida ishda qatnashayotgan shaxslar va ularning oilalari uchun bu statistika o‘z ishining natijasini oldindan aytib bermasligini tushunish muhim. Masalan, oila a’zosi hibsga olingan yoki qamoqqa joylashtirilgan bo‘lsa, umumiy rad etish ko‘rsatkichiga tayanish o‘rniga, ish hozir tergovning qaysi bosqichida ekanini va shaxs qamoqda saqlanayotgan-saqlanmayotganini aniqlab, qonun bo‘yicha qanday choralar ko‘rish mumkinligini o‘rganish kerak. Politsiya so‘rovining prokuratura tomonidan rad etilgani shaxs ozod qilinganini anglatmaydi; aksincha, sud order bergan, degan xulosaga ham asos bo‘la olmaydi.

Tegishli tartiblar va yordam haqida ma’lumot

Tashkilotning huquqiy qo‘llanmasiga ko‘ra, tergov bosqichida hibsga olingan yoki qamoqqa joylashtirilgan gumon qilinuvchi hamda qonun bo‘yicha murojaat qilish huquqiga ega shaxs sudga qamoqqa olishning qonuniyligi va davom ettirish zaruratini sudda ko‘rib chiqish (구속적부심사) tartibida murojaat qilishi mumkin. Turmush o‘rtog‘i va to‘g‘ridan-to‘g‘ri qarindoshlar ham murojaat qilishi mumkin. Arizada gumon qilinuvchi va murojaatchi haqidagi ma’lumotlar, qamoqqa olingan sana, murojaat talabi va sabablari ko‘rsatiladi; qarindoshlikni tasdiqlovchi hujjatlar yoki yarashuv bitimi kabi foydali materiallar ilova qilinishi mumkin. Sud gumon qilinuvchini so‘roq qilgach, uni ozod qilish yoki qilmaslik haqida qaror chiqaradi; garov puli to‘lash sharti bilan ham ozod qilishi mumkin.

Ayblov qo‘yilgandan keyin tartib o‘zgaradi. Sudlanuvchi garov evaziga ozod qilishni (보석) so‘rab murojaat qilishi mumkin, sud esa muayyan holatlarni ko‘rib chiqib, ruxsat berish-bermaslik va shartlarni belgilaydi. Qamoqqa olishning qonuniyligini ko‘rib chiqish va garov evaziga ozod qilish uchun murojaat qilish huquqiga ega shaxslar hamda murojaat qilish vaqti farq qiladi. Shu bois ularni prokuraturaning order so‘rovlarini rad etish statistikasi bilan adashtirmaslik muhim. Garov shartlari buzilsa yoki uzrli sababsiz sud majlisiga kelinmasa, garov evaziga ozod qilish bekor qilinishi yoki garov puli olib qo‘yilishi mumkin.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Xabarga ko‘ra, joriy yilning yanvar–avgust oylarida politsiya hibsga olish orderi olish uchun 26 961 ta so‘rov bergan, prokuratura esa shulardan 9 186 tasini rad etgan.
  • Xabarda keltirilgan rad etish ulushi 34,1 foizni tashkil etgan va ilk bor 30 foizdan oshgani aytilgan.
  • Maqolada prokuratura ma’lumotlariga tayanilgan va rad etish ulushi 2021-yilda 22,8 foiz, 2025-yilda esa 26,8 foiz bo‘lgani xabar qilingan.
  • Maqola 2026-yil 4-oktabrda chop etilgan.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Statistikani hisoblash uchun ishlatilgan dastlabki ma’lumotlar va batafsil hisob mezonlari, shuningdek, so‘rovlar va rad etishlarni tasniflash usuli maqolada yetarlicha bayon qilinmagan.
  • Prokuratura so‘rovlarni rad etishining asosiy sabablari va ish turlari bo‘yicha farqlar aniqlanmagan.
  • Joriy yil ko‘rsatkichi yil oxirigacha qanday o‘zgarishi, shuningdek, o‘tgan yillarning xuddi shu davrlari bilan taqqoslanganda tendensiya qanday ko‘rinishi noma’lum.

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak

  • Ishda qatnashayotgan shaxs yoki uning oilasi avvalo ish tergov bosqichidami yoki ayblov qo‘yilganidan keyingi bosqichdami, shaxs hibsga olinganmi yoki qamoqqa joylashtirilganmi — shularni aniqlashi kerak. Qo‘llash mumkin bo‘lgan tartiblar farq qilishi mumkin.
  • Qamoqqa olingan gumon qilinuvchining oilasi qamoqqa olishning qonuniyligini ko‘rib chiqish uchun murojaat qilish huquqi va zarur ma’lumotlarni aniqlashi, qarindoshlikni tasdiqlovchi hujjatlar yoki yarashuv bitimi kabi taqdim etish mumkin bo‘lgan materiallarni ko‘rib chiqishi kerak.
  • Ayblov qo‘yilgan sudlanuvchi garov evaziga ozod qilishni so‘rab murojaat qilish mumkinligini va shartlarini aniqlashi lozim. Ruxsat berilgach, sud majlislari jadvaliga rioya qilishi va sud belgilagan shartlarni bajarishi kerak.

Manbalar