1-bo‘lim — Insoniy hikoya

Malika Ismoilova uy-joy uchun to‘lagan pulini qaytarish yuzasidan sudga murojaat qildi. Ishda sud qo‘llashi kerak bo‘lgan qonun qoidasi uning nazarida Konstitutsiyada kafolatlangan huquqlariga zid edi. Malika bu masalani sud oldiga olib chiqdi, ammo sud qonunning konstitutsiyaviyligini tekshirtirish haqidagi iltimosini rad etdi. Shundan so‘ng u Koreya Konstitutsiyaviy sudiga, Konstitutsiyaviy sud to‘g‘risidagi qonunning 68-moddasi 2-qismi asosida shikoyat berdi.

Malika ishning shu bilan to‘xtashini kutdi. Ammo shikoyat yuborilgani oddiy suddagi ishni avtomatik ravishda muzlatib qo‘ymadi: sud muhokamasi davom etdi, qaror ustidan shikoyat qilish bosqichlari ham yakunlandi. Konstitutsiyaviy sud hali masalani ko‘rib chiqayotgan paytda Malikaning asosiy ishi allaqachon tugagan edi. U endi bir savoldan xavotirga tushdi: “Ishim yakunlangan ekan, Konstitutsiyaviy sud shikoyatimni ko‘rmay qo‘yadimi?”

2-bo‘lim — Huquqiy savol

Asosiy sud ishi yakuniy qaror bilan tugaganidan keyin ham 68-moddaning 2-qismi asosidagi konstitutsiyaviy shikoyatda sud qarorining qonuniy sharti saqlanib qoladimi? Yoki ish yakunlangani shikoyatni ko‘rish uchun zarur bo‘lgan bog‘liqlikni yo‘qqa chiqaradimi?

3-bo‘lim — Koreya qonunchiligida bu masala

Bu tartibdagi shikoyat qonun yoki boshqa huquqiy qoidaga nisbatan umumiy norozilik bildirish vositasi emas. Shikoyat ko‘rilishi uchun muayyan sud ishida qo‘llanishi lozim bo‘lgan qonunning konstitutsiyaga muvofiqligi o‘sha sud ishi bo‘yicha qarorning qonuniyligiga ta’sir qilishi kerak. Shu bog‘liqlik sud qarorining qonuniy sharti deb ataladi.

68-moddaning 2-qismi asosidagi shikoyatda asosiy mezon shuki: bahsli qonun aniq bir sud ishida qo‘llanishi kerak va uning konstitutsiyaviyligi o‘sha ish bo‘yicha qaror uchun ahamiyatga ega bo‘lishi lozim.

Ushbu tartibning muhim xususiyati shundaki, konstitutsiyaviy shikoyat berilganining o‘zi asosiy sud ishini to‘xtatmaydi. Shuning uchun Konstitutsiyaviy sud yakuniy qaror chiqarguncha oddiy suddagi ish tugab qolishi mumkin. Koreya huquqida ayni tartib doirasida ishning yakuniy qaror bilan tugashi, o‘z-o‘zidan, sud qarorining qonuniy shartini yo‘qotmaydi.

Biroq ish qanday sabab bilan tugagani ahamiyatli:

  • Agar sud ishni mazmunan ko‘rib chiqib, yakuniy qaror chiqargan bo‘lsa, ishning tugagani shikoyatni ko‘rish uchun zarur shartni odatda bekor qilmaydi.
  • Agar da’vogar da’vosini qaytarib olsa yoki undan voz kechishi sababli ish tugasa, odatda sud qarorining qonuniy sharti mavjud deb hisoblanmaydi.
  • Shikoyat ko‘rilishi uchun qonun bilan asosiy ish o‘rtasidagi zarur bog‘liqlik bo‘lishi kerak; ishning tugagan-tugamaganidan tashqari, boshqa protsessual talablar ham bajarilgan bo‘lishi lozim.
Muhim farq: 68-moddaning 2-qismi bo‘yicha konstitutsiyaviy shikoyat asosiy ishni to‘xtatmaydi. Shunga qaramay, asosiy ish yakuniy qaror bilan tugagani shikoyatni avtomatik ravishda maqbul emas qilib qo‘ymaydi. Da’voni qaytarib olish esa, odatda, boshqa natijaga olib keladi.

4-bo‘lim — Koreya sudlari энэ төрлийн маргаанд qanday yondashadi

Koreya sudlari бундай ҳолатларда фақат иш ҳали давом этаётган-давом этаётганига қарамайди; улар аввало конституциявий шикоят қўзғатилган пайтда ва низонинг мазмунига кўра баҳсли қонуннинг аниқ суд ишига дахлдорлигини баҳолайди. 68-модданинг 2-қисмидаги тартибнинг ўзи асосий иш тўхтаб қолишига кафолат бермагани учун, ишнинг Конституциявий суд якуний қарор чиқаришидан олдин тугаши мумкин.

Судларнинг умумий ёндашувига кўра, иш оддий суднинг мазмунан қабул қилган якуний қарори билан тугаса, бу ҳолат 68-модданинг 2-қисми бўйича шикоятдаги зарур ҳуқуқий боғлиқликни автоматик равишда узмайди. Аксинча, даъвогар ишни ўзи тугатишга сабаб бўлса, баҳсли қонуннинг суд қарори учун аҳамияти йўқолган бўлиши мумкин. Шу боис ишнинг қандай тугаганини фарқлаш муҳим.

Асосий мезон — тақвимда иш ёпилган сана эмас, балки ишни нима тугатгани ва баҳсли қонун аниқ низони ҳал қилишда қандай ўрин тутганидир.

5-бўлим — Қоидаларни Маликанинг ишига татбиқ этиш

Маликанинг вазиятини босқичма-босқич кўриб чиқайлик.

  1. Шикоят аниқ суд ишига боғлиқ эди. Маликанинг шикояти уй-жой учун тўланган маблағни қайтариш ҳақидаги суд ишида қўлланадиган хукуқий қоидага тааллуқли эди. Демак, у қонунни умумий тарзда танқид қилмаган; муайян ишда қўлланадиган қоиданинг конституциявийлигини кўтарган.
  2. Шикоят берилгач, асосий иш тўхтамади. 68-модданинг 2-қисмидаги тартибда конституциявий шикоят оддий суд жараёнини ўз-ўзидан тўхтатмайди. Шунинг учун суд муҳокамаси давом этиб, якуний қарор билан тугагани Маликанинг ҳолатида кутилмаган ёки қонунга зид натижа эмас.
  3. Ишнинг тугаш сабаби ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Агар Маликанинг иши суд низони мазмунан кўриб чиқиб, қарор чиқаргани ва шикоят босқичлари якунлангани учун тугаган бўлса, ишнинг ёпилгани ўз-ўзидан зарур шарт йўқолганини англатмайди. Манбадаги вазият айнан шу: асосий иш даъвони қайтариб олиш билан эмас, суд жараёни якунланиши билан тугаган.
  4. Шу боис шикоятдаги боғлиқлик сақланиши мумкин. Баҳсли қонун Маликанинг низосини ҳал қилишда қўлланган бўлса, унинг конституциявийлиги суд қарори учун аҳамиятли бўлган. Иш якуний қарор билан тугагани 68-модданинг 2-қисми бўйича мурожаатни фақат шу сабабнинг ўзи билан рад этишга асос бўлмайди.

Бироқ бу натижа Маликанинг шикояти албатта қаноатлантирилади ёки асосий суд қарори автоматик равишда бекор қилинади дегани эмас. Конституциявий суд қонуннинг конституцияга мувофиқлигини алоҳида ҳал қилади. Асосий ишни қайта кўриб чиқиш масаласи эса қўшимча қонуний ва процессуал шартларга боғлиқ бўлади.

6-бўлим — Хулоса: натижа ва сиз нима қилишингиз керак?

Маликанинг асосий иши суднинг якуний қарори билан тугади, у даъвосини қайтариб олмади. Шунинг учун унинг ҳолатида иш тугаганининг ўзи 68-модданинг 2-қисми бўйича шикоят учун зарур бўлган суд қарорига боғлиқликни автоматик равишда бартараф этмайди. Конституциявий суд баҳсли қонун билан Маликанинг иши ўртасидаги боғлиқликни текшириши мумкин. Аммо у қонунни конституцияга зид деб топадими ва бу хулоса Маликанинг якуний суд ишига қандай таъсир қилади — булар алоҳида ҳал қилинадиган масалалар.

Шунга ўхшаш вазиятга дуч келсангиз:

  • Ишнинг тугаш сабабини ҳужжат билан аниқланг. Якуний суд қарори билан тугаш ва даъвони қайтариб олиш ҳуқуқий жиҳатдан бир хил эмас.
  • Муддатларни ўтказиб юборманг. Конституциявий шикоят учун белгиланган қисқа процессуал муддатлар бўлиши мумкин; суднинг илтимосни рад этган қарори ва уни олган санангизни сақланг ҳамда дарҳол ҳуқуқшунос билан маслаҳатлашинг.
  • Якуний қарор автоматик бекор бўлади деб ўйламанг. Конституциявий суддаги натижа асосий ишга қандай татбиқ этилишини ва ишни қайта кўриш имкони бор-йўқлигини алоҳида баҳолатинг.