Tramp ma’muriyati Microsoft va Adobe kabi yirik texnologiya hamda axborot texnologiyalari kompaniyalarini malakali xorijiy ishchilarning doimiy yashash huquqini olishida foydalaniladigan jarayondan chetlatib, bu kompaniyalarga aloqador yangi yoki ko‘rib chiqilayotgan doimiy mehnat sertifikati uchun arizalarni qabul qilmasligini bildirdi. Hukumat kompaniyalarni tizimdan firibgarlik yo‘li bilan foydalanishda aybladi. Chora Capgemini, Cognizant, HCL, Infosys, Tata va Wipro kompaniyalariga ham taalluqli.

Bu chora xorijiy ishchilarning AQShda doimiy yashash huquqiga murojaat qilishi uchun zarur bo‘lgan mehnatga oid jarayonga qaratilgan. Shuning uchun uni H-1B vizalarini berish yoki barcha xorijiy ishchilarni yollash to‘xtatilgani deb keng talqin qilmaslik kerak. Hukumatning ushbu kompaniyalarga qo‘ygan ayblovlari nimaga asoslangani va chora qancha davom etishi xabarlarda keltirilmagan.

Ma’lumot va kontekst

Doimiy mehnat sertifikati (영구 노동 인증, PERM) ish beruvchi orqali doimiy yashash huquqini olish jarayonida qo‘llanadigan mehnat sertifikati tizimidir. Xabarlarga ko‘ra, AQSh Mehnat vaziri Keith Sonderling hukumat nishonga olgan kompaniyalarga aloqador nafaqat yangi arizalarni, balki ko‘rib chiqilayotgan arizalarni ham qabul qilmasligini bildirgan. Demak, chora yangi ariza bermoqchi bo‘lganlarga ham, jarayoni davom etayotganlarga ham ta’sir qilishi mumkin.

H-1B vizasi ish beruvchi malakali AQSh ishchilari bilan to‘ldirishi qiyin bo‘lishi mumkin bo‘lgan yuqori malaka talab qiladigan kasblar uchun beriladi. H-1B vizasi va PERM bir xil jarayon emas, shu sababli doimiy yashash huquqini olish uchun mehnat sertifikatiga ariza berishni to‘xtatish H-1B vizasi uchun arizalarning barchasi to‘xtatilganini anglatmaydi. Xabarlarga ko‘ra, tasdiqlangan H-1B vizalarining deyarli to‘rtdan uch qismi Hindistondan kelgan ishchilarga berilgan.

Vitse-prezident JD Vance matbuot anjumanida Microsoft amerikalik ishchilarni yollashi kerakligini aytdi. Alohida ravishda, xalqaro talabalarning AQShga kirishiga ruxsat beruvchi dasturdan foydalanib, amerikalik ishchilarning ish haqini pasaytirayotganlik haqidagi gumonlar yuzasidan Harvard, Yale va Stanford universitetlari ham kiradigan to‘qqizta universitetni tekshirishini bildirdi. Universitetlar bo‘yicha tekshiruv va kompaniyalarning PERM arizalarini to‘xtatish alohida masalalardir; universitetlar tekshiruvida qanday xulosa chiqarilgani xabarlarda aytilmagan.

Bu xabar nimani anglatadi?

Nishonga olingan kompaniyalar orqali doimiy yashash huquqini olishga ariza bermoqchi bo‘lgan malakali xorijiy ishchilar uchun ishga asoslangan doimiy yashash huquqi jarayoni kechikishi yoki davom etmasligi xavfi bor. Biroq amaldagi arizalarning holati qanday bo‘lishi, shuningdek amaldagi xodimlarning maqomi yoki ishida qanday o‘zgarish yuz berishi tasdiqlanmagan. Faqat ushbu bayonotga asoslanib, H-1B maqomini uzaytirish yoki amaldagi xodimlarning vizalariga ham xuddi shunday cheklov tatbiq etiladi, deb xulosa qilib bo‘lmaydi.

Kompaniyalar yangi xodimlarni yollash rejalaridan tashqari, jarayoni davom etayotgan doimiy yashash huquqi arizalarini ham ko‘rib chiqishiga to‘g‘ri kelishi mumkin. Masalan, nishonga olingan kompaniyada ishlaydigan xorijiy xodim ish beruvchi orqali doimiy yashash huquqini olish jarayonida bo‘lsa, hukumat ko‘rib chiqilayotgan arizalarni ham qabul qilmasligi haqidagi bayonot o‘z arizasiga taalluqli yoki yo‘qligini aniqlashi kerak. Bu ehtimoliy ta’sir haqidagi taxmin, har bir kishining natijasi allaqachon belgilanganini anglatmaydi.

Microsoft AQShdagi xodimlarining aksariyati amerikalik ekanini bildirdi. Shuningdek, kompaniya o‘tgan moliya yilida topshirilgan qariyb 6 000 ta H-1B arizasining 80 foizi amaldagi xodimlarning maqomini uzaytirish yoki o‘zgartirish uchun berilganini tushuntirdi. Yangi xodimlarga oid arizalar allaqachon AQShda qonuniy ravishda yashayotgan kishilar uchun berilgan; ular mamlakatdagi ishchi kuchining 1 foizini tashkil etadi va AQShga yangi kirib kelganlar emas, deya qo‘shimcha qildi kompaniya.

Kompaniya faqat H-1B vizasining qat’iy talablariga javob beradigan kishilar uchun ariza berishini, H-1B vizasi bilan ishlaydigan xodimlarga esa o‘xshash ishni bajaradigan boshqa xodimlar bilan bir xil maosh to‘lashini ham bildirdi. Bular kompaniyaning bayonotlari bo‘lib, hukumatning firibgarlik haqidagi ayblovlari rost yoki qanday dalillarga asoslanganini aniqlab bermaydi. Adobe izoh so‘rab yuborilgan murojaatga darhol javob bermadi.

Xabarlarda turlicha yoritilgan jihatlar

Xabarlarda hukumat firibgarlik va amerikaliklarning ish o‘rinlarini himoya qilishni sabab qilib ko‘rsatgani aytiladi, biroq Microsoftga qo‘yilgan aniq da’volar turlicha bayon qilingan. Bir xabarda Vitse-prezident Vance Microsoft amerikalik ishchilarni yollashi kerakligini aytgani keltirilgan. Boshqa xabarda esa Vance Microsoftni tizimdan suiiste’mol qilishning yorqin misoli sifatida ko‘rsatgani va kompaniya o‘tgan yili 6 000 nafar amerikalik ishchini ishdan bo‘shatib, 6 300 ta vaqtinchalik H-1B ishchi vizasi hamda qariyb 3 000 ta doimiy yashash huquqidan foyda ko‘rganini da’vo qilgani aytilgan.

Bu raqamlarni Microsoft o‘tgan moliya yilidagi qariyb 6 000 ta H-1B arizasi haqida bildirgan ma’lumot bilan bir xil ko‘lamda deb bo‘lmaydi. Birinchisi — arizalar soni va amaldagi xodimlar maqomini uzaytirish yoki o‘zgartirish ulushi haqidagi kompaniya bayonoti; ikkinchisi esa vitse-prezidentning viza va doimiy yashash huquqi bilan bog‘liq da’volari. Xabarlardagi ma’lumotlar hisoblash mezonlari yoki qamrab olingan davrlarni o‘zaro solishtirish uchun yetarli emas, shu bois ulardan birini ikkinchisiga rad javobi deb qat’iy aytish qiyin.

Tasdiqlangan faktlar va hozircha noma’lum jihatlar

Tasdiqlangan faktlar

  • Nishonga olingan kompaniyalar qatoriga Microsoft, Adobe, Capgemini, Cognizant, HCL, Infosys, Tata va Wipro kiradi.
  • Mehnat vaziri nishonga olingan kompaniyalarga aloqador yangi yoki ko‘rib chiqilayotgan doimiy mehnat sertifikati uchun arizalar qabul qilinmasligini bildirdi.
  • Microsoft o‘tgan moliya yilidagi qariyb 6 000 ta H-1B arizasining 80 foizi amaldagi xodimlarning maqomini uzaytirish yoki o‘zgartirish uchun berilganini tushuntirdi.
  • Vance xalqaro talabalarga oid dastur bo‘yicha gumonlar sababli to‘qqizta universitetni tekshirishini aytdi.

Hozircha noma’lum jihatlar

  • Kompaniyalarga nisbatan chora qachongacha davom etadi va uni bekor qilish shartlari qanday?
  • Hukumatning kompaniyalarga qo‘ygan firibgarlik ayblovlari nimaga asoslangan?
  • Ko‘rib chiqilayotgan mehnat sertifikati arizalari va nishonga olingan kompaniyalarning amaldagi xodimlariga aniq qanday ta’sir ko‘rsatiladi?

O‘quvchi nimalarni tekshirishi kerak?

  • Nishonga olingan kompaniya xodimi bo‘lsangiz, avvalo o‘z jarayoningiz H-1B vizasiga oid arizami yoki PERM doimiy mehnat sertifikati arizasimi, shuni farqlang. Xabarlarda bayon qilingan to‘xtatish chorasi bevosita doimiy mehnat sertifikati uchun arizalarga qaratilgan.
  • Doimiy yashash huquqini olish uchun arizangiz jarayonda bo‘lsa, ish beruvchingizdan arizangiz ko‘rib chiqilayotgan-ko‘rib chiqilmayotganini va ushbu chora bo‘yicha qanday ma’lumot olganini so‘rashingiz mumkin. Faqat bayonotga asoslanib, shaxsiy immigratsion maqomingiz yoki arizangiz natijasi haqida xulosa qilmang.
  • Choraning davomiyligi, uni bekor qilish shartlari va ko‘rib chiqilayotgan arizalarni qanday tartibda ko‘rish masalalari xabarlarda aniqlashtirilmagan. Tegishli jarayonlarga ta’sir qilishi mumkin bo‘lganlar ish beruvchining keyingi xabarlarini va o‘z arizalarining holatini alohida tekshirishi kerak.

Manbalar